Heb je een chatbot op je website staan, een AI-assistent in je klantenservice of een bot die vragen beantwoordt via WhatsApp Business? Dan geldt er sinds 2 augustus een nieuwe regel die veel ondernemers gemist hebben. De Europese AI Act verplicht je nu om bezoekers te vertellen dat ze met een AI praten, niet met een mens. Geen grote aankondiging, geen persconferentie, gewoon een wet die stilletjes van kracht werd terwijl iedereen met vakantie was.
Het gaat om artikel 50 van de AI Act, en dat artikel is niet uitgesteld toen andere delen van de wet vertraging kregen. Terwijl de strengere regels voor hoogrisico-AI-systemen zijn opgeschoven naar december 2027, ging deze transparantieplicht gewoon door op de oorspronkelijke datum. Reden genoeg om je bot even na te lopen.
Wat er precies is veranderd
De kern is simpel: elk AI-systeem dat rechtstreeks met mensen praat, moet zich als AI bekendmaken. Dat geldt voor chatbots op je site, voor virtuele assistenten in een klantenportaal en voor bots die via WhatsApp of Messenger reageren. De Europese Commissie geeft aan dat de melding uiterlijk bij het eerste contact moet komen, niet ergens onderaan in de algemene voorwaarden.
Er is één uitzondering: als voor een redelijk oplettende bezoeker overduidelijk is dat hij met AI te maken heeft, hoef je het niet apart te vermelden. In de praktijk durft niemand daarop te gokken, want "overduidelijk" is precies het soort woord waar toezichthouders eindeloos over kunnen discussiëren.
Wie hier last van heeft
Vrijwel elke ondernemer die de afgelopen jaren met AI is gaan werken. Het mkb wil massaal investeren in AI, maar juist die snelle adoptie zorgt nu voor een inhaalslag op het compliance-vlak. Verkoop je via een WhatsApp-bot, dan raakt deze wet ook je WhatsApp Business-opzet rechtstreeks. Gebruik je een bot met een menselijke naam zoals "Sanne" of "Max" om vragen te beantwoorden, dan is de wet extra streng, want juist die vermomming maakt het voor bezoekers minder duidelijk dat ze met software praten.
Ook AI-gegenereerde content valt onder hetzelfde artikel: teksten, beelden en video die met AI zijn gemaakt, moeten als zodanig herkenbaar zijn. Voor de meeste mkb-ondernemers is de chatbot-melding echter het onderdeel waar je nu concreet iets aan moet doen.
Zo regel je het goed
De wet schrijft geen exacte vorm voor, dus een opvallende pop-up is niet nodig. Wat wel moet: de melding staat er bij het eerste bericht, is duidelijk leesbaar en verstopt zich niet in kleine lettertjes. Een paar manieren die in de praktijk werken:
- Zet in het eerste bericht van je chatbot iets als "Hoi, ik ben Sanne, de AI-assistent van [bedrijfsnaam]".
- Voeg een vast label toe naast de bot-naam in de chatwidget, zoals een badge met "AI".
- Vermeld bij een WhatsApp-bot direct in het welkomstbericht dat berichten automatisch door AI worden beantwoord.
Je mag je bot gewoon een menselijke naam geven. Zolang de AI-status er duidelijk bij staat, zoals "Sanne, onze AI-assistent", ben je in orde. Het probleem ontstaat pas als je bewust de indruk wekt dat een bezoeker met een medewerker chat.
Werk je met een kant-en-klare tool zoals een chatwidget van je websitebouwer, een klantenservicesysteem of een WhatsApp-koppeling via een marketingplatform, controleer dan of de leverancier al een standaardmelding heeft ingebouwd. Veel aanbieders hebben na 2 augustus haastig een instelling toegevoegd waarmee je de AI-melding aan of uit kunt zetten. Sta die standaard aan, ook als dat betekent dat je chatwidget er iets minder "menselijk" uitziet.
Waarom je dit niet moet laten liggen
De boetes zijn niet mals: tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, waarbij voor kleinere bedrijven het laagste van de twee bedragen geldt. In Nederland komt het toezicht op deze transparantieregels bij de Autoriteit Persoonsgegevens te liggen, dezelfde toezichthouder die al langer een coördinerende rol heeft bij algoritmes en AI. Dit is niet de eerste keer dat er dit jaar nieuwe verplichtingen op mkb-bedrijven afkomen. Eerder ging de Cyberbeveiligingswet al in, en die twee wetten samen laten zien dat digitale compliance geen bijzaak meer is voor kleinere bedrijven.
Uit onderzoek blijkt dat de meeste organisaties nog geen concrete stappen hebben gezet om aan deze regels te voldoen. Dat betekent overigens niet dat handhaving voorlopig uitblijft. Boetes kunnen met terugwerkende kracht worden opgelegd, dus wachten tot iemand je erop wijst is geen strategie.
Dit regel je in een middag
Het goede nieuws: de oplossing kost je geen weken werk. Loop je chatwidget, WhatsApp-bot en eventuele klantenservice-AI na, pas het welkomstbericht aan en zorg dat de AI-melding zichtbaar is bij het eerste contact. Voor de meeste bedrijven is dat een kwestie van één instelling aanpassen in de tool die je al gebruikt, of een paar regels tekst herschrijven. Doe het nu, voordat een toezichthouder of een concurrent je erop wijst dat je het nog niet gedaan hebt.