Bij AFAS in Leusden is het elke vrijdag stil. Sinds 1 januari 2025 sluit het softwarebedrijf de deuren voor het hele team, zonder dat iemand een dag salaris inlevert. Het opvallende: de omzet lag het eerste halfjaar 12 procent hoger dan een jaar eerder. Wat begon als een experiment, is bij steeds meer Nederlandse bedrijven gewoon het nieuwe rooster geworden.
Consultancybureau &samhoud volgde. ING testte het al in 2020. En in gesprekken met werkgevers hoor je de vierdaagse werkweek steeds minder als gunst en steeds vaker als strategie. Tijd om te kijken wat er echt verandert, wie het al doet en waarom juist het mkb er nog mee worstelt.
Wat verandert er precies voor je team
De vierdaagse werkweek betekent niet dat mensen vier dagen hetzelfde werk in minder tijd proppen. Het gaat om een echte werktijdreductie van 10 tot 20 procent, meestal van 40 naar 32 uur, zonder dat het salaris meezakt. Verantwoordelijkheden blijven gelijk, alleen het aantal uren om ze waar te maken daalt.
Dat lukt alleen als er ook iets verdwijnt: minder vergaderingen zonder duidelijk doel, minder dubbel werk, meer automatisering. Bedrijven die het serieus aanpakken, kijken dus niet naar het rooster maar naar het proces erachter. Wie daar al mee bezig is via automatisering die uren per week oplevert, heeft een flinke voorsprong.
Deze bedrijven laten het al zien
AFAS is het bekendste Nederlandse voorbeeld: ruim 700 medewerkers, kantoor dicht op vrijdag, en volgens het eigen persbericht van AFAS een bewuste keuze om iedereen een vaste ontwikkeldag te geven. &samhoud meldde vergelijkbare resultaten aan het Financieele Dagblad: meer omzet, tevredener personeel en een hogere productiviteit per medewerker.
ING liep al eerder voorop met een pilot in 2020, nog voordat het onderwerp breed leefde. Internationaal onderzoek van 4 Day Week Global bevestigt het patroon: in proeven bleven werknemers even productief bij 33 uur als bij 38 uur, met een omzetstijging tot 15 procent bij de deelnemende bedrijven. Het idee dat minder uren per definitie minder resultaat betekent, houdt dus geen stand.
Het is geen wondermiddel zonder haken
Vervolgonderzoek bij AFAS liet ook een minder gepolijst beeld zien: naast de hogere omzet meldden medewerkers ook een hogere werkdruk op de vier dagen die overblijven. Werk dat vroeger over vijf dagen verspreid stond, moet nu in minder tijd passen, en dat voelt in de eerste maanden vaak zwaarder voordat het went. Bedrijven die de vierdaagse werkweek invoeren zonder ook het takenpakket te herzien, verplaatsen de druk dus eerder dan dat ze hem wegnemen.
Dat is meteen de reden waarom de bedrijven die het volhouden, niet stoppen bij "we werken nu vier dagen". Ze blijven meten, bijsturen en taken schrappen die geen waarde toevoegen. Zonder die discipline verandert er op papier iets, maar merkt niemand op de werkvloer verschil, behalve dat vrijdag ineens vrij is en de rest van de week drukker.
Waarom het mkb het lastiger vindt
Grote bedrijven kunnen een dag sluiten zonder dat de winkel stilvalt: er is genoeg overlap tussen teams. Bij een kleiner bedrijf werkt vaak één persoon met specifieke kennis, en die kun je niet zomaar vervangen op de dag dat een klant belt. Dat maakt de vierdaagse werkweek voor het mkb een ander vraagstuk dan voor een multinational met honderden man op de loonlijst.
Toch is dat geen reden om het idee meteen af te schrijven. De achterliggende druk is voor kleine bedrijven juist groter: TNO becijferde dat 1,3 miljoen Nederlanders klachten heeft die aan burn-out gerelateerd zijn, en 37 procent van het verzuim wordt toegeschreven aan werkdruk of stress. Wie nu al merkt dat goede mensen sneller vertrekken, doet er goed aan een alternatief rooster serieus te overwegen voordat verzuim de keuze voor je maakt.
Wat je nodig hebt voordat je het invoert
Bedrijven die de overstap succesvol maakten, deden drie dingen voordat ze de knop omzetten. Ze schrapten eerst vergaderingen die geen duidelijk doel hadden, ze zetten software en AI in voor terugkerende taken zoals klantvragen en planning, en ze lieten afdelingen intensiever samenwerken zodat kennis niet bij één persoon vastzit.
Dat laatste is precies waar veel mkb-bedrijven nu al mee stoeien, los van de vierdaagse werkweek. Wie personeelskosten wil beheersen zonder aan kwaliteit in te leveren, komt op dezelfde vragen uit: welk werk moet echt door een mens gebeuren, en wat kan efficiënter? Een vierdaagse week dwingt je om die vraag niet uit te stellen.
Klein beginnen werkt beter dan alles in één keer omgooien
Niemand hoeft morgen het kantoor op vrijdag te sluiten. De bedrijven die het volhielden, begonnen met een pilot van twee of drie maanden bij één team, maten wat er gebeurde met omzet, klanttevredenheid en verzuim, en pasten daarna pas het rooster structureel aan. Dat geeft ruimte om fouten te herstellen voordat de hele organisatie eraan moet wennen.
De vraag is inmiddels niet meer of de vierdaagse werkweek werkt. AFAS, &samhoud en de internationale proeven laten dat genoeg zien. De vraag is welk stukje van jouw bedrijf als eerste klein genoeg is om het gewoon uit te proberen.